MLAT

ပဲခူး၊ သြဂုတ် ၁၆၊ ၂၀၂၂။

ပဲခူးတိုင်း၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ သုံးဆယ်မြို့၊ ဘုရားကြီးလမ်းရပ်ကွက်မှာ ၁၉နှစ်အရွယ် အိမ်အကူအမျိုးသမီးရုတ်တရက် သေဆုံးပြီး အိမ်ရှင်က ချက်ချင်းမီးသင်္ဂြိုဟ်ကာ အလောင်းဖျောက်ဖို့လုပ်တဲ့အတွက် မသင်္ကာလို့ တိုင်ကြားပေမယ့် အရေးယူခြင်းမရှိဘဲ တံစိုးငွေလက်ခံကာ အမှုပိတ်ခံလိုက်ရတယ်လို့ သိရပါတယ်။

“အရင် သုံးရက်လောက်ကတည်းက ရိုက်နှက်ခံနေရတဲ့ အသံတွေ ကြားနေရတာ၊ သူက အစကတည်းက အလောင်းကို လူမြင်မခံချင်တာလေ၊ Dead Body ထည့်တဲ့ အိတ်နဲ့ထည့်ထားတာ၊ နာကူက အခေါင်းရောက်တော့လည်း အိတ်လိုက်ပဲ ထည့်ထားတာ၊ အဲ့ကစပြီး မသင်္ကာကြတာ”လို့ ရပ်ကွက်နေပြည်သူတဦးက ပြောပါတယ်။

သေဆုံးသူဟာ အမျိုးသမီးငယ်ဟာ ဦးသိန်းစိုး၊ ဒေါ်ကြူကြူမြင့် တို့အိမ်က အိမ်အကူဖြစ်ပြီး ဩဂုတ်လ ၁၁ရက် ညပိုင်းက သေဆုံးပြီး နောက်နေ့ မနက်မှာ နေ့ချင်း မီးသဂြိုလ်ဖို့လုပ်တဲ့အတွက် အခင်းဖြစ်တဲ့ အိမ်ရှေ့မှာနေတဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးက ရဲစခန်းကို လူသေမှုအဖြစ် တိုင်ကြားလိုက်တာလို့လည်း ဆိုပါတယ်။

အလောင်းစစ်ဆေးနေချိန် စခန်းမှူး ရောက်လာပြီး နာရေးချခွင့်ပြုလိုက်လို့ မြို့နယ်မှူးကို ထပ်ဆင့်တိုင်တန်းကာ ရင်ခွဲစစ်ဆေးပေမယ့် ဦးသိန်းစိုးက ရင်ခွဲရုံကိုကြိုရောက်နေပြီး ဆေးစစ်ချက်ရေးတဲ့ ဆရာဝန်တွေနဲ့ ပူးပေါင်းလိုက်တဲ့အတွက် ဦးခေါင်းတွင်းပြည်တည်၊ ကိုယ်လုံးမှာအရှိုးရာရှိတယ်ဆိုတာနဲ့ပဲ ပြီးသွားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

“သူက မြို့နယ်အဆင့်မှာကျတော့ စစ်ကောင်စီနဲ့လုံးပြီး အဲ့နေ့မှာပဲ Dead Body အိတ်နဲ့ထည့်ပြီး မီးသဂြိုလ်လိုက်တယ်၊ အဲ့တာကိုမကျေနပ်တော့ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးက G1ကို ထပ်တိုင်တယ် အဲ့မှာ ပြန်စစ်ဖို့လုပ်တော့ အလောင်းမရှိတော့ဘူးဖြစ်သွားတယ်။” လို့ ပြည်သူတဦးက ပြောပါတယ်။

သေဆုံးသူဟာ မကြူကြူလွင် (ခ) အငယ်မ အသက် ၁၉ နှစ်ဖြစ်ပြီး ၊ သေဆုံးသူအပါအဝင် ညီအစ်မ သုံးယောက်ဟာ သာယာဝတီမြို့နယ် တောရွာတစ်ခုက မိဘမရှိကြတော့ဘဲ ဦးသိန်းစိုးတို့ အိမ်မှာ အိမ်အကူအဖြစ် နှစ်အတော်ကြာ လုပ်ကိုင်နေကြကာ စိတ်တိုင်းမကျတိုင်း ရိုက်နှက်တာတွေခံရတယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။

ညီအမတွေကို ရုံးခေါ်စစ်ဆေးတော့လည်း အိမ်ရှင်က လက်ဝတ်ရတနာ အပြည့်ဆင်ပေးထားပြီး နှုတ်ပိတ်ထားတာကြောင့် အိမ်ရှင်ကိုကြောက်ရတဲ့အတွက် အမျိုးသမီးရောဂါနဲ့ သေဆုံးတယ်ဆိုပြီး ထွက်ဆိုချက်အမှားတွေသာ ပြောခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။

ဦးသိန်းစိုးဟာ အုပ်ချုပ်ရေးလူတန်းစားတွေနဲ့ ရင်းနှီးစွာနေထိုင်တတ်တဲ့ မြို့မျက်နှာဖုံးတဦးဖြစ်ပြီး ယခုအဖြစ်ပျက်ဟာ သွေးရိုးသားရိုးသေဆုံးမှု မဟုတ်မှန်းသိသိနှင့် စစ်ကောင်စီ အဆင့်ဆင့်က လာဘ်စားကာ အလောင်းအား မီးသင်္ဂြိုလ်ခိုင်းခဲ့တဲ့အတွက် မြို့နယ်နေ ပြည်သူလူထုတွေ ဒေါသထွက်နေကြတယ်လို့လည်းသိရပါတယ်။

အဲ့ဒီအပြင် သေဆုံးသူအမျိုးသမီးငယ်မှာ ကိုယ်ဝန်ရှိနေတယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောဆိုနေကြပြီး မဒိန်းမှုပါဖြစ်နိုင်လို့ သတင်းတွေထွက်နေပေမယ့် မြေလတ်အသံအနေနဲ့ အတည်ပြုနိုင်ဖို့ စုံစမ်းနေဆဲဖြစ်ပါတယ်။

မြေလတ်အသံ၊ သြဂုတ် ၁၂၊ ၂၀၂၂။

ရခိုင်ပြည်နယ်၊ စစ်တွေမြို့၊ ကုန်တန်းရပ်ကွက်၊ စစ်ကဲတော်မင်းဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွင် ဆေးခန်းဖွင့်ကာ ဆင်းရဲချို့တဲ့သူများကို အခမဲ့ကုသပေးနေသည့် ဆေးခန်းရှိ အလှူခံပုံးမှာ ဩဂုတ် ၁၁ ရက်ယမန်နေ့ညတွင် ဖောက်ထွင်းခံလိုက်ရသည်ဟု သိရသည်။

အဆိုပါ အလှူခံပုံးဖောက်ထွင်းခံလိုက်ရခြင်းကို ယနေ့ဩဂုတ် ၁၂ ရက် မွန်းလွဲ ၁၂ နာရီအချိန်ခန့်တွင် သိရှိခဲ့ရခြင်းဖြစ်ပြီး ယင်းပုံးအတွင်းရှိ အလှူငွေများအားလုံးမှာလည်း တပြားတကျပ်မှမကျန်ရှိခဲ့ကြောင်း FREE CLINIC RAKHINE မှ တာဝန်ရှိသူ ကိုစည်သူအောင်က ပြောသည်။

“ဆေးခန်းမှာက လူမျိုး၊ဘာသာမခွဲခြားဘဲ ကုသပေးနေတာပါ။ အဓိကတော့ IDPစခန်းကလူတွေ၊ ဆင်းရဲသားတွေကိုပါ။ အခုခိုးခံလိုက်ရတဲ့ ငွေတွေကလည်း ဆေးခန်းပြလာတဲ့သူတွေက သူတို့တတ်နိုင်သလောက် လှူကြတဲ့အလှူငွေတွေပါ။ ဒီပုံးထဲမှာငွေကတော့ ၇သောင်း၊ရှစ်သောင်းလောက် ရှိမယ်လို့တော့ထင်ပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လည်းဆိုတော့ ကျနော်တို့က ဒီပုံးကို လကုန်တဲ့အခါကျမှ ဖွင့်တာပါ။ ဖွင့်ပြီးတော့ ရတဲ့ငွေတွေကို ဆေးခန်းအတွက်ပြန်ပြီး အသုံးပြုပါတယ်၊”ဟု ဆိုသည်။

ယခုလို ဆေးခန်းရှိအလှူခံပုံး ဖောက်ထွင်းခံထားရသည့်အတွက် ဆေးခန်း၏ရှေ့ဆက်ကုသမှုပိုင်းတွင် အဟန့်အတားတခုဖြစ်စေပြီး၊ ဖောက်ထွင်မှုများဆက်လက် မဖြစ်ပွားနိုင်ရန်လည်း ဥပဒေစိုးမိုးမှုရှိ‌အောင် လုပ်ဆောင်သင့်သည်ဟု ကိုစည်သူအောင်က ဆိုသည်။

အဆိုပါ FREE CLINIC RAKHINE ဆေးခန်းကို ပြီးခဲ့သည့် ၂၀၂၁ ေခုနှစ် မေလ ၃ ရက်တွင် လူငယ်များစုပေါင်းကာ “လူသားတိုင်းသည် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုရသင့်သည်” ဆိုသည့် ခံယူချက်ဖြင့် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု သိရသည်။

“ကျနော်တို့က ပရဟိတလို့လည်း မခံယူထားပါ။ မိမိတို့တတ်နိုင်သလောက် လူတွေကို ဆေးကုသမှုတွေ ရစေချင်လို့ လုပ်ထားတာပါ။ ဆရာဝန်၊ သူနာပြုတွေကိုလည်း အခငွေပေးပြီးငှားထားတာမဟုတ်ပါ။ သူတို့ကလည်း အခမဲ့လာကူပေးနေတာပါ၊”ဟု ကိုစည်သူအောင်က ဆိုသည်။

စစ်တွေမြို့သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်တခု ဖြစ်ပြီး ခိုးမှု၊ လုယက်မှု၊လူသတ်မှုများနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးမှုမရှိဆုံးဖြစ်သည့် မြို့တမြို့လည်းဖြစ်သည်ဟု မြို့ခံဒေသခံများကပြောဆိုကြသည်။

ယင်းကြောင့် မြို့ရှိတချို့ရပ်ကွက်များ၌ဆိုလျှင် ရပ်ကွက်အတွင်းကင်းရုံဆောက်ကာ ညစောင့်များကို အခငွေပေးပြီး ငှားရန်းထားရသည်ဟု သိရသည်။

မြေလတ်အသံ၊ သြဂုတ် ၁၀၊ ၂၀၂၂။

ယခုနှစ်ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် မိုးခေါင်၍ လယ်ပြင်များကို ပြီးစီးအောင်မထွန်ယက်နိုင်သေးသလို စိုက်ပျိုးထားသည့် စပါးပင်များမှာလည်း သေကြေပျက်စီးမှုများဖြစ်နေသည့်အတွက် လယ်သမားများမှာ မိမိတို့၏လယ်ပြင်များကို မထွန်ယက်တော့ဘဲ နိုင်ငံခြားသို့ထွက်သွားနေကြသည် ဟုသိရသည်။

နိုင်ငံခြားသို့ အလုပ်လုပ်ကိုင်ရန် သွားသူများအနေဖြင့်လည်း ဗီဇာ(Passport)ဖြင့်မဟုတ်ဘဲ တရားမဝင် လမ်းကြောင်းများမှ ပို့ဆောင်ပေးနေသည့် ပွဲစားဆိုသူများဖြင့် သွားလာနေကြခြင်းဖြစ်သည်။

ဒေသခံလယ်သမား၊ ပြည်သူများအနေဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ သွားလိုလျှင် တဦးကို ၁၈၀၀၀၀၀ ကျပ်၊
မလေးရှားနိုင်ငံသို့ လူတစ်ဦးလျှင် ၂၈၀၀၀၀၀ ကျပ်စီ ပွဲစားများကို ပေးကြရသည်ဟု မြောက်ဦး မြို့နယ်၊ သရက်တောကျေးရွာမှ မလေးရှားသို့ထွက်သွားခဲ့သည့် လယ်သမားတဦး၏ ဇနီးဖြစ်သူက ပြောသည်။

“ကျွန်မတို့မှာက လယ် ၂ဧကရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မိုးမရွာလို့ ၁ ဧကတောင် ထွန်လို့မပြီးသေးဘူး။ စိုက်ပျိုးထားတဲ့ စပါးခင်းတွေဆိုရင်လည်း မြေတွေအက်ကွဲလို့။ စပါးအပင်တွေတောင် မထွက်သေးတဲ့ လယ်ကွက်တွေရှိတယ်။ ပြီးတော့ ဓာတ်မြေဩဇာဈေးကလည်း ဈေးတက်တယ်လေ။ ဒီတော့ လယ်လုပ်လို့မစားရတော့ဘူး။ နိုင်ငံခြားကို အလုပ်သွားလုပ်တော့မယ်ဆိုပြီး ထွက်သွားတာပါ” ဟုဆိုသည်။

အလားတူ မြောက်ဦးမြို့နယ်၊ မုချာကျေးရွာမှ လယ်ပြီးစီးအောင် မထွန်ခဲ့တော့ဘဲ မလေးရှားနိုင်ငံသို့ ထွက်သွားခဲ့သူတဦးက ” ဒီနှစ် လယ်ထွန်ရင် ငတ်ဖို့ပဲရှိတယ်။ အဲဒါကြောင့် နိုင်ငံခြားကို သွားတာပါ။ ကျွန်တော့်မှာ မထွန်ဘဲထားခဲ့တာ လယ် ၁ ဧကနီးပါးလောက်ကျန်ခဲ့တယ်” ဟုဆိုသည်။

ယင်းအပြင် နိုင်ငံခြားသို့ သွားရန် ငွေကြေးမတတ်နိုင်သည့် သူများကိုလည်း ပွဲစားများက ငွေကြေး စိုက်ခံကာ နိုင်ငံခြားသို့ပို့ပေးပြီး ယင်းမှအလုပ်လုပ်ကိုင်ပြီး စိုက်ထုတ်ထားသည့်ငွေများကို ပြန်ဆပ်ပေးရသည့် အစီအစဉ်များဖြင့်လည်း ထွက်သွားနေကြသည်ဟု ဒေသခံကျေးရွာသားများကဆိုသည်။

“ကျွန်တော့်မှာက သွားဖို့ပိုက်ဆံမရှိဘူးလေ။ ဒီတော့ ပွဲစားတွေကပြောတယ်။ ငါ့ဆီကအကုန် အကျခံပြီး ပို့ပေးမယ်ပေါ့။ ပြီးတော့ အဲဒီက အလုပ်လုပ်ပြီးတော့ ဖြည်းဖြည်းချင်းပြန်ဆပ်လို့ ပြောတယ်။ အိမ်မှာကလည်း ပေါင်နှံ၊ရောင်းချစရာ ဘာတခုမှမရှိတော့ ဒီလိုပဲသွားခဲ့ရတာပါ။ အခုတော့ အလုပ်လုပ်နေရပါပြီ”ဟု ထိုင်းနိုင်ငံ၌ အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသည့် မြောက်ဦးမြို့နယ်၊ ခဲမောင်းတက်ကျေးရွာသားတဦးက ပြောသည်။

ယင်းအပြင် ယခုလို ပွဲစားများမှတဆင့် နိုင်ငံခြား သို့ သွားကြရခြင်းမှာ နိုင်ငံခြားသို့ မြန်မြန်ရောက်ရှိကာ အလုပ်အကိုင်ရရှိကြခြင်းကြောင်း ဖြစ်သလို နိုင်ငံကူးလက်မှတ်(Passport)လုပ်လျှင် ၁ လကျော် ၂လနီးပါးကြာ စောင့်ဆိုင်းနေကြရခြင်းကြောင်း ဖြစ်သည်ဟု သိရသည်။

စစ်တွေမြို့ရှိ မြန်နိုင်ငံကူးလက်မှတ်ထုတ် ပေးရေးအဖွဲ့ခွဲရုံး(စစ်တွေ)တွင်လည်း Passportလာလုပ်နေသူ ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်း၊ မလေးရှားနိုင်ငံသို့ ၂၃ရာခိုင်နှုန်း၊ စင်ကာပူ၊ ဂျပန်နှင့် ကိုးရီးယားသို့ ၇ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ရှိသည်ဟု သိရသည်။

ယခုနှစ် မေလအတွင်း မြောက်ဦးမြို့နယ်၊ မုချာကျေးရွာမှ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် မလေးရှားနိုင်ငံသို့ အလုပ်လုပ်ကိုင်ရန်သွားခဲ့သူ ၁၈ဦးရှိသည်။ ၎င်းတို့ထဲမှ ၁၂ဦးမှာ ယောင်္ကျားများဖြစ်ပြီး ၆ဦးမှာ မိန်းကလေးများဖြစ်သည်။အလားတူ ဇွန်အတွင်း ၌လည်း မလေးရှားသို့ထွက်သွားသူ ၁၂ဦးခန့် ရှိသည်ဟုသိရသည်။

ဒေသခံများ၏ ပြောပြချက်အရ ပွဲစားများနှင့် သွားသူများမှာ တစ်တခါတရံ နယ်စပ်၌ဖမ်းမိကာ ထောင်ဒဏ်ကျသွားသူများလည်းရှိသည်ဟုဆို သည်။သို့သော်လည်း အများစုမှာအတားအဆီး မရှိဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့ကာ အလုပ်အကိုင်ရရှိပြီး အဆင်ပြေသူများကြသည်ဟု ဆိုသည်။

မြေလတ်အသံ၊ သြဂုတ် ၉၊ ၂၀၂၂။

ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမ်းမြို့နယ်၊ ထန်းချောင်းကျေးရွာမှ အမျိုးသားတဦးမှာ မွတ်ဆလင်များကို နိုင်ငံခြားသို့ တရားမဝင်လမ်းမှ ပို့ဆောင်နေသည်ဟုဆိုကာ ယနေ့ဩဂုတ် ၉ ရက်နံနက် ၁၀ နာရီကျော် အချိန်ခန့်တွင် စစ်ကောင်စီက ဖမ်းဆီးသွားခဲ့သည်ဟု သိရသည်။

ဖမ်းဆီးခံရသူမှာ ဦးတင်အုန်း (ခ) ဥဩ (၅၄) နှစ်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းကို စစ်ကောင်စီတပ်သား ၄၀ ခန့်က ကားဖြင့် အမ်းမြို့သို့ ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်ဟု ထန်းချောင်းကျေးရွာမှ ရာအိမ်မှူး ဦးသိန်းလှိုင်က မြေလတ်အသံကို ပြောသည်။

“စစ်သားတွေက ရွာကို ကားနှစ်စီးနဲ့လာကြတယ်။ ကျနော့်ကိုခေါပြီးတော့ ဥဩအိမ်ကို လိုက်ပို့ဆိုပြီးပြောတယ်။ ဥဩအိမ်ကိုရောက်တော့ သူက ကုလားတွေကို နိုင်ငံခြားကိုပို့နေတယ်ဆိုပြီး ပြောတယ်။ ဖမ်းတယ်။ ကျနော်ကတောင် သူက အဲဒီအလုပ်မလုပ်ဘူး။ကျနော်အာမခံပါတယ်လို့တောင် ပြောလိုက်သေးတယ်။ ဒါပေမဲ့မရဘူး။ စစ်သားတွေကတော့ ပြောသွားတယ်။ သူ့ကို စစ်ဆေးမေးမြန်းပြီးရင်တော့ ပြန်လွတ်ပေးမယ် လို့ပြောတယ်” ဟုဆိုသည်။

ပြီးခဲ့သည့် သြဂုတ်လ ၆ ရက်တွင် ရန်ကုန်မှတဆင့် မလေးရှားနိုင်ငံသို့ သွားရောက်ရန် ပွဲစားဆိုသူဖြင့်လာကြသည့် မွတ်ဆလင် ၈ ဦးကို ရန်ကုန်သို့ မရောက်မီ ဂွမြို့နယ်တွင် ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်ဟု စစ်ကောင်စီသတင်းတွေထုတ်ပြန်သည့် ရခိုင်နေ့စဉ်က ထုတ်ပြန်ထားသည်။