MLAT

မကွေး၊ ဇန်နဝါရီ ၂၀၊၂၀၂၂။

မကွေးတိုင်း၊ မင်းဘူးမြို့နယ်မှာရှိတဲ့ မန်းရွှေစက်တော်ဘုရားပွဲကို လာမယ့်တပိုတွဲလဆန်း ၅ ရက်နေ့မှာ (ဖေဖေါ်ဝါရီ ၅) စစ်ကောင်စီက ပြန်ပြီးဖွင့်လှစ်သွားမယ်လို့ ဒေသခံတွေဆီက သိရပါတယ်။

အရင်နှစ်တွေကလို အကြီးအကျယ်မဟုတ်ပဲ အကျဥ်းချုံးသဘောမျိုးနဲ့သာ ဖွင့်လှစ်သွားမှာဖြစ်သလို စျေးဆိုင်ခန်းတွေနဲ့ တဲကျောင်းတွေဆောက်ဖြစ်၊ မဖြစ်ကတော့ ခုချိန်ထိ အတိအကျမသိရသေးဘူးလို့ ဒေသခံတဦးက ပြောပါတယ်။

“ကျနော်ကြားသိရသ‌လောက်တော့ ခါတိုင်းနှစ်လိုမဟုတ်ပဲ အကျဥ်းချုံးပြီးလုပ်သွားမယ်။ အောက်ခြေ ပင်မခြေ‌တော်ရာ တံခါးတွေကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သွားမယ်။ နှစ်စဥ်ထုံးတန်းစဥ်လာ အစီအစဥ်တိုင်း လုပ်ဆောင်သွားမယ်။ ရပ်ဝေးကလာတဲ့ သူတွေအတွက်တော့ အခမဲ့ဓမ္မာရုံကြီးတွေမှာ တည်းခိုလို့ရမယ်လို့ ကျနော်တို့သိရတယ်။” လို့ သူကပြောပါတယ်။

လက်ရှိချိန်ဟာ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါကူစက်နှုန်း မြင့်တက်နေသလို စစ်ရေးခြေအနေလည်း တင်းမာနေတဲ့ကာလဖြစ်တာကြောင့် ခုလိုဘုရားပွဲဖွင့်လှစ်မယ့်အပေါ်မှာ ဒေသခံတွေအနေနဲ့ အမျိုးမျိုးဝေဖန်မှုတွေရှိနေပါတယ်။

“ခုကရောဂါတွေကလည်း ဖြစ်နေတာဆိုတော့ ဒါတွေကို ထည့်စဥ်းစားဖို့လိုတာပေါ့။ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ခွင့်ပြုချက်တို့ လိုမယ်ထင်တယ်။ ဘုရားပွဲဆိုတာကတော့ အဓိက စီးပွားရေးပါပဲ၊ လူတွေစီးပွားရေးအဆင်မပြေတော့လည်း ဘုရားပွဲလည်း အဆင်မပြေဘူးလို့ထင်ပါတယ်၊” လို့ မကွေးမြို့ခံတဦးက ပြောပါတယ်။

ခုကာလမှာ ဘုရားတွေဖွင့်ပြီး ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲတွေလုပ်တာဟာ စစ်ကောင်စီအနေနဲ့ ပြည်သူတွေရဲ့ အသက်အန္တရာယ်ကိုကာကွယ်မပေးပဲ အန္တရာယ်တောထဲကို တွန်းပို့နေတာသာဖြစ်တယ်လို့ မကွေးလူထုတိုက်ပွဲကော်မတီအဖွဲ့ဝင် ကိုချစ်ဝင်းမောင်က မြေလတ်အသံကို ပြောပါတယ်။

“အခုလို ရောဂါကပ်ဘေးကလည်း အကြီးအကျယ်ဖြစ်ပွားနေချိန်၊ စစ်‌ရေးကလည်း အင်မတင်တင်းမာနေတဲ့အချိန် မန်းရွှေစက်တော်ဘုရားပွဲကို ဖွင့်ဖို့ကြိုးစားတယ်ဆိုတာကတော့ ပြည်သူတွေရဲ့ အသက်အိုးအိမ်စည်းစိမ်တွေနဲ့ ရောဂါကူးစက်မှုကို အလေးမထားတာ၊ ပြည်သူကိုကာကွယ်မပေးချင်တာ၊ ပြည်သူကို အန္တရာယ်တောထဲကို တွန်းပို့တာလို့မြင်ပါတယ်၊”လို့ သူကပြောပါတယ်။

ဒါ့အပြင် စစ်ကောင်စီက အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်းမှာ တန်ခိုးကြီးဘုရားအများစုက အလှူငွေတွေကို ကိုယ်ကျိုးအတွက်အသုံးပြုခဲ့တာကြောင့် ခုလိုဖွင့်လှစ်ရင်လည်း ဘုရားအတွက်ရရှိလာမယ့် အလှူငွေတွေကို ယူပြီး အသုံးပြုနိုင်တယ်လို့ ကိုချစ်ဝင်မောင်က ဆက်ပြောပါတယ်။

“အာဏာသိမ်းပြီးစကာလမှာ ပြည်သူအားလုံးသိကြတဲ့အတိုင်းပဲ တနိုင်ငံလုံးမှာရှိတဲ့ ဘုရားတွေကအလှူငွေတွေကို သူတို့ ရဲ့ ကိုယ်ကျိုးစီးပွားအတွက် ရယူသုံးစွဲတာတွေရှိပါတယ်။ ခုကော ဘုရားပွဲမှာ ရရှိလာနိုင်တဲ့ အလှူငွေတွေကို သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ကျိုးစီးပွားအတွက် အသုံးချနိုင်ပါတယ်။ ဒဲ့ပြောရင်တော့ ဘုရားပွဲကို ဗန်းပြလုပ်တဲ့သဘောမျိုးနဲ့ ဘုရာပွဲကရမဲ့ ငွေတွေကို ပြည်သူကိုသတ်ဖို့အတွက်အသုံးချမယ်လို့ပဲ ယူဆမိပါတယ်။” လို့ သူကပြောပါတယ်။

မန်းရွှေစက်တော်ဘုရားပွဲကို ဗဟိုကိုဗစ်ကော်မတီရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ NLD အစိုးရလက်ထပ် ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၃ ရက်ကစပြီး ပိတ်သိမ်းခဲ့တာလည်းဖြစ်ပါတယ်။

ပဲခူး၊ ဇန်နဝါရီ ၂၀၊၂၀၂၂။

ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်မြို့တွင် မီတာခများ လာဆောင်ကြရန် အသံချဲ့စက်ဖြင့် လိုက်လံအော်နေသလို အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများကလည်း တအိမ်တက်ဆင်းလိုက်လံ ပြောနေကြောင်း မြို့ခံများထံကသိရသည်။

ယခုရက်ပိုင်းအတွင်း ပြည်မြို့တွင်း လမ်းများသို့ အသံချဲ့စက်ဖြင့်လိုက်လံ အော်နေခြင်းဖြစ်ပြီး စစ်ကောင်စီခန့် ရာအိမ်မှူး၊ ဆယ်အိမ်မှူးများက နေအိမ်များသို့ လိုက်လံအသိပေးနေကာ ရပ်ကွက်ရုံးများတွင် လာဆောင်နိုင်ကြောင်း ပြောဆိုကြသည်ဟု မြို့ခံများက ပြောသည်။

“ကျမတို့ရပ်ကွက်ထဲတော့ တအိမ်တက်ဆင်းကိုလိုက်ပြောနေတာ။ မီတာခတွေလာဆောင်ကြဖို့တဲ့ သူတို့ရပ်ကွက်ရုံးမှာလည်း ဆောင်လို့ရတယ်လို့ပြောနေတယ်။ တခြားရပ်ကွက်တွေတော့ မသိဘူး” ဟု မြို့ခံတဦးကပြောသည်။

မီတာခများဆောင်ရာတွင် ယခင်လများအတွက်ပါ ပေါင်းဆောင်ရမည်ဖြစ်ပြီး မီတာခများတွက်ချက်ရာတွင်လည်း နေအိမ်များရှိ မီတာများ ဓါတ်တိုင်များရှိ မီတာဗုံးများကို သေချာလိုက်လံစစ်ဆေးတွက်ချက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ခန့်မှန်းတွက်ချက်နေကြသည့်အတွက် သုံးစွဲမှုထက်ပိုမိုကျသင့်နေမှုများလည်း ရှိကြောင်း မြို့ခံများထံကသိရသည်။

“မီတာခတွေက အရင်လကဟာတွေပါပေါင်းဆောင်ရမယ်ဆိုတော့ မတတ်နိုင်ဘူး။ ငွေကနည်းမှာမဟုတ်ဘူးလေ။ ကျတော်တို့ကတော့ မဆောင်နိုင်တော့ဘူး မဆောင်လို့ မီတာဖြုတ်သွားမယ်ဆိုလည်း ဖြုတ်စေတော့။ တော်တော်များများက ဆောင်နိုင်ကြမှာမဟုတ်ဘူး။ ဆောင်လည်း အခုကမီးကပေးချင်တဲ့အချိန်ပေး ပျက်ချင်တဲ့အချိန်ပျက်နေတာပဲ ရပ်ကွက်ရုံးတွေမှာလာဆောင်ကြဖို့ အိမ်တွေကိုလိုက်ပြောနေပြီ ကျတော်တို့ဆီတော့မလာသေးဘူး” ဟု မြို့ခံတဦးကပြောသည်။

လက်ရှိစစ်ကောင်စီလက်ထက် ၂၀၂၁ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းလများနှင့် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ယနေ့အချိန်ထိ လျှပ်စစ်မီးအားအချိန်ပြည့်ပေးနိုင်ခြင်းမရှိဘဲ အချိန်ပိုင်းအလိုက်ပေးခြင်း၊ ပျက်ချင်သည့်အချိန်များတွင် ပျက်ခြင်းများ၊ မကြာခဏ မီးပျက်ခြင်းများကို ပြည်သူများရင်ဆိုင်နေရသည်။

မကွေး၊ ဇန်နဝါရီ ၁၈၊၂၀၂၂။

မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ် အတွင်းရှိ ကျေးရွာများတွင် ယခုနှစ် ကုလားပဲရာသီတွင် ကြွက်များ အများအပြားကျရောက်လာကြောင်း ဒေသခံများကထံကသိရသည်။

ယင်းကျေးရွာများတွင် လက်ရှိကာလအတွင်း ကုလားပဲအသီးရင့်ချိန် ဖြစ်ပြီး စိုက်ခင်းများတွင် ကြွက်များအများအပြား ကျရောက်လာပြီး သီးများကိုကိုက်ဖြတ် စားသောက်နေသည့်အတွက် ကြွက်ဆေးများ ချနေရကြောင်း တောင်သူများက ဆိုသည်။

“မနှစ်က မကျဘူး ဒီနှစ်ကျတာများတယ်။ ဝါးသီးကြောင့်လည်းမဟုတ်ဘူး ကျတော့်တို့ဆီမှာ ဝါတုန်းသွားပြီ။ ဒီနှစ်ကကြွက်ကျတဲ့နှစ် မနှစ်ကကြွက်သတ်ဆေးတွေဘာတွေ မချရဘူး အကိုက်နည်းတယ်။ တကောင်နှစ်ကောင်ပဲ။ အခုကတော့ ကျင်းတကျင်းကို လေးငါးခုနှစ်ကောင်လောက် အောင်းပြီးကိုက်တာပဲ တဧကမှာ ပြောလို့တောင်ရမှာမဟုတ်ဘူးနော်။ အရင် စိုက်ခင်းက က အသီးမရင့်တရင်ကို စိုက်ခင်းထဲမှာရှိတဲ့ ကြွက်ကဝိုင်းကိုက်တာပေါ့။ အဲလိုကိုက်တာ။ ကြွက်ထိုးတဲ့သူတွေလည်း ထိုးနေတာပဲ။ မနိုင်ဘူး။” ဟု တောင်သူတဦးကပြောသည်။

ယခုနှစ်တွင် ကုလားပဲထွက်နှုန်း မသိရသေးသော်လည်း မဆိုးကြောင်း နှောင်းမိုးကောင်းသည့်အတွက် စိုက်ရက်လည်း စောကာ သီတင်းကျွတ်လပြည့်တွင် စိုက်ခဲ့ကာ ကြွက်များကျနေသည့်အတွက် စိတ်ညစ်နေရကြောင်း ဒေသခံတောင်သူများက ဆိုသည်။
“ကုလားပဲက မဆိုးဘူး ကြွက်တွေကိုက်နေလို့ ကြွက်သတ်ဆေး ချနေရတယ်။ အခုကတော့ အထွက်နှုန်းက မသိသေးဘူး မပေါ်သေးလို့လား‌တော့မသိဘူး စျေးကောင်းနေတယ်။ ဒါပေမယ့် ပေါ်ချိန်ကြရင်တော့ စျေးပြန်ကျသွားတတ်တယ်။” ဟု ‌တောင်သူတဦးကပြောသည်။

လက်ရှိအချိန်တွင် ကုလားပဲတတင်း လေးသောင်းကျပ်ပေါက်နေပြီး စိုက်ချိန်က မျိုး တတင်းလျှင် ငါးသောင်းပေးဝယ်ခဲ့ရကြောင်း မြေနေရာကိုလိုက်၍ တဧကလျှင် မျိုး နှစ်တင်းခန့် ကျဲရပြီး ပိုးသတ်ဆေး၊ အပင်အားဆေး၊ အပွင့်အသီးအားဆေး ငါးသောင်းဖိုးခန့် ကုန်ကျကြောင်း သိရသည်။

စစ်ကိုင်း၊ ဇန်နဝါရီ ၁၄၊၂၀၂၂။

စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်အတွင်းမှာ ရှိတဲ့ ဥရုချောင်းအတွင်းမှာ စစ်ကောင်စီနဲ့ ရှမ်းနီတပ်မတော် တို့ရဲ့ ခွင့်ပြုချက်နဲ့ မျောတိုက်(ရွှေတူး) လုပ်ငန်းတွေ အလွန်အကျွံလုပ်ကိုင်နေလို့ ဥရုချောင်း တိမ်ကော ပျက်စီးနေပြီလို့ ဒေသခံတွေဆီက သိရပါတယ်။

စစ်အာဏာသိမ်းပြီး ၃လနီးပါအကြာကတည်းက စပြီးတူးနေခဲ့တာ မိုင်ပေါင်း ၄၀၀ နီးပါး တူးခဲ့ပြီးဖြစ်သလို လှေဖြတ်လို့မရတော့တဲ့ အထိရေကတိမ်လာသလို တဖက်ကမ်းနဲ့ တဖက်က အများဆုံး ၇ကိုက်နဲ့ အနည်းဆုံး ၄ကိုက် နီးပါးအထိ ကျဉ်းမြောင်းလာနေပြီလို့ ဒေသခံလူငယ်တဦးက ပြောပါတယ်။

” ချောင်းက ကျဉ်းပြီး တော်တော်လေးကို ကောပြီးတော့ လှေကလေးတွေ ဘာ‌လေးတွေက အစသွားလာလို့မရအောင် ဖြစ်လာတော့တာ” လို့ ‌ဒေသခံလူငယ် တဦးက ချောင်းရဲ့ အခြေအနေကို ပြောပါတယ်။

အဲ့ဒီဥရုချောင်းက ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်နဲ့ ချောင်းကမ်းဘေးတဖက်ဆီက ရွာပေါင်း ၂၀၀ နီးပါးရဲ့ ကုန်သွယ်ရေးကို အားထားရတဲ့ ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းဖြစ်သလို စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းတွေကိုလည်း အဲ့ဒီချောင်းကိုပဲ မှီခိုပြီးလုပ်ကိုင်စားသောက်နေရတာဖြစ်လို့ ချောင်း‌တိမ်ကော သွားခဲ့ရင် ‌ဒေသခံတွေ ဒုက္ခရောက်ကုန်မှာကို စိုးရိမ်နေကြပါတယ်။

” ကျနော်တို့ မာလုံရွာဘက်မှာတုန်းက တခါသွားတားသေးတယ် ၊ သူတို့က မင်းတို့ကျည်ဆံယူမလား ရွာအတွက်ရန်ပုံငွေယူမလားဆိုပြီး အဲ့လောက်ထိအောင် ပြောတာပေါ့၊ ခြိမ်းခြောက်တာပေါ့” လို့ ဒေသခံတွေကို ရှမ်းနီတပ်မတော် SNA က ခြိမ်းခြောက်ခဲ့ပုံကို ‌ပြန်ပြောပြပါတယ်။

အဲ့ဒီဒေသမှာ ရှမ်းနီလူမျိုး အများစုနေထိုင်ကြပြီး ရှမ်းနီလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ ကြီးဆိုးထားတဲ့ နေရာ ဒေသဖြစ်ပေမယ့်
ရှမ်းနီးတပ်မတော် ကိုယ်တိုင်က စစ်ကောင်စီနဲ့ ပူးပေါင်းပြီး မျောတိုက်တဲ့ လုပ်ကွက်တွေကို အခကြေးငွေယူပြီး လုပ်ခွင့်ပေးထားတာကြောင့် ဒေသခံရှမ်းနီလူမျိုးတွေပါ စိုးရိမ်နေကြပါတယ်။

အဲ့ဒီဒေသရဲ့ အသက်သွေးကြောလို့ ‌ဆိုရတဲ့ ဥရုချောင်းမှာ မျောတိုက်ထားတဲ့ မျောမြှီး(သဲပုံ) တွေဟာ အိမ်ထက်တောင်မြင့်တက်နေပြီး စိုက်ခင်းတွေကိုပါပိနေတဲ့ အခြေအနေအထိ ဖြစ်နေပြီလို့ ရှမ်းနီလူမျိုး ဒေသခံတဦးကလည်း ပြောပါတယ်။

” မြောသမား‌တွေရော ရှမ်းနီလက်နက်ကိုင်တွေရောက စစ်ကောင်စီရဲ့ ထောက်တိုင်လိုဖြစ်နေတော့တာပေါ့ ၊ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ဥရုချေင်းမှာ မောင်းနေတဲ့ မြောတွေကို စစ်အာဏာရှင်က တမြောကို အနည်ဆုံး ၅ သိန်းလောက် ကောက်တာကိုး၊ အခုက ဘယ်သူမှ ကာကွယ်မဲ့သူကလည်း မရှိ” လို့ ရှမ်းနီဒေသခံ အမျိုးသားတဦးက ပြောပါတယ်။

တစ်နှစ်နီးပါး မျောတိုက်လာခဲ့တာကြောင့် ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းပြတ်‌တောက်ခဲ့ပြီး ကုန်းလမ်းကိုပဲ အားပြုနေရလို့ ကုန်စျေးနှုန်းတွေပိုပြီးမြင့်တက်လာခဲ့တယ်လို့ ဒေသခံ လူငယ်တဦးက ဆိုပါတယ်။

” အစက ဖလပ်ခွန်( ဇာတ်သင်္ဘော) တစ်စီးကို ၁၂ဘီးကား ၁၀စီး ၁၅စီးလောက်ပါတယ်၊ အဲ့ဒီကုန်းလမ်းနဲ့ကြတော့ ၁၂ဘီးကကား ၁စီးရောက်ဖို့က ဆီလည်းကုန်မယ်၊ ပစ္စည်းကလည်း နည်းနည်းပဲ ပါတာ၊ အဲ့ဒီအားနည်းချက်တွေရှိသွားတာပေါ့၊ အစကဆို ကုန်ပစ္စည်းကို အောတိုက်ပြီး အများပြီးမှာလို့ရတယ်” လို့ ပြောပါတယ်။

မန္တလေး၊ မုံရွာ မြို့ကြီးတွေကနေ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်ကို အဓိကကုန်သွယ်နေတဲ့ ရေလမ်းကြောင်းက အခုချိန်မှာ အသုံးပြုလို့မရတော့ပဲ မျောတိုက်တဲ့ လုပ်ငန်းတွေနဲ့ ပြည်နှက်နေခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

ဥရုချောင်းဘေးက စိုက်ပျိုးမြေတွေနဲ့ စိုက်ခင်းတွေကိုလည်း မျောမြှီး( သဲပုံ) ပုံဖို့အတွက် မျောလုပ်ငန်းရှင်တွေက စျေးအဆမတန်ပေးဝယ်ပြီး စိုက်ခင်းတွေပေါ်ကို ပုံထားတဲ့ သဲပုံတွေက မိုးတွင်းရေကြီး ရေလျှံဖြစ်လာရင် အန္တရယ်ဖြစ်လာမှာကို ဒေသခံတွေက စိုးရိမ်နေကြပါတယ်။

လက်နက်ကိုင် နှစ်ဖွဲ့နဲ့ လုပ်ငန်းရှင်တွေကြားမှာ ‌ဒေသခံရှမ်းနီလူမျိုးတွေအပြင် ဥရုချောင်းဘေးက ပြည်သူတွေအတွက်
အားကိုးစရာမရှိသလို ‌ကျရောက်လာမဲ့ အန္တရာယ်တွေအတွက် ပူပန်နေရုံကလွဲပြီး မတတ်နိုင်တဲ့ အခြေနေတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတယ်လို့ သိရပါတယ်။