ခင်ဦး၊ မတ် ၇၊ ၂၀၂၃။

စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ခင်ဦးမြို့နယ်၊ ကလုံကျေးရွာကို ပျူစောထီးအဖွဲ့က စစ်ကြောင်းထိုးဝင်ရောက်လာပြီး နေအိမ်တွေကိုပါ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။

အိမ်ခြေ ၃၀၀ ကျော်ရှိတဲ့ ကလုံရွာကို အင်အား ၁၀၀ ဝန်းကျင်ရှိတဲ့ ပျူတွေက မတ်လ ၆ ရက် မနေ့ကနေ့လယ် ၂ နာရီလောက်မှာ စတင်ဝင်ရောက်လာပြီး ရွာမှာတပ်စွဲနေကာ ဒီမနက် ၇ နာရီလောက်မှ အိမ်တွေကို မီးရှို့ခဲ့တာလို့ ခင်ဦးမြို့နယ် သတင်းမှန်ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံတဦးက ပြောပါတယ်။

“ကလုံရွာက အခုမှ ပထမအကြိမ် မီးရှို့ခံရတာပါ။ ရွာသားတွေကလည်း ရွာထဲမဝင်ရသေးတော့ အိမ်ခြေဘယ်လောက် မီးထဲပါသွားလဲ မသိရသေးပါဘူး” လို့ ပြောပါတယ်။

ခုလို စစ်ကြောင်းထိုးနေလို့ ကလုံးရွာက ဒေသခံတွေအပြင် ငါးရုံကြီး၊ ရှားတော၊ မုံလှနဲ့ သရက်ကုန်းကျေးရွာက ဒေသခံတွေ ထွက်ပြေးနေရပြီး၊ သရက်ကုန်းရွာက အသက် ၉၀ ကျော်အရွယ် အဖွားအိုတဦးလည်း စစ်ရှောင်နေရင်း ဒီမနက်မှာပဲ အအေးဒဏ်ကြောင့်သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

“စစ်ရှောင်ရင်း သေဆုံးသွားတဲ့ အဖွားဒေါ်ခင်တုတ်ကတော့ ဒီမနက် ၇ နာရီကျော်လောက်မှာ ဆုံးသွားတာပါ။ နာရေးကိစ္စတွေကိုတော့ ဘာမှမလုပ်ရသေးဘူး” လို့ အထက်ပါတာဝန်ခံက ပြောပါတယ်။

အဲ့ဒီပျူစောထီးတွေဟာ ရေဦးမြို့နယ်၊ အောင်သာယာကျေးရွာကဖြစ်ပြီး၊ ဒီမနက် ကလုံရွာကို မီးရှို့ပြီးနောက် ရွာနဲ့ ၃ မိုင်သာသာဝေးတဲ့ ရှားတောကျေးရွာဘက်ကို လက်နက်တွေပစ်ခတ်ပြီး ဝင်ရောက်သွားခဲ့တယ်လို့ အထက်ပါ တာဝန်ခံက ဆက်ပြောပါတယ်။

“ရှားတောရွာဘက်ကိုတော့ ပြန်ဝင်သွားတယ်။ အဲဘက်ကနေ မီးခိုးငွေ့တွေတော့ တွေ့နေရတယ်။ ဘယ်ရွာကို ထပ်ပြီးမီးရှို့နေလဲတော့ မသိသေးဘူး။ လက်နက်ကြီးတွေနဲ့လည်း ပစ်ခတ်နေတယ်” လို့ ဆိုပါတယ်။

အဲ့ဒီပျူအဖွဲ့တွေဟာ မနေ့ကမနက် ၁၁ နာရီလောက်မှာလည်း ကျီစုရွာဘက်ကို လက်နက်ကြီးနဲ့ ပစ်ခတ်ပြီး စစ်ကြောင်းထိုးခဲ့တာကြောင့် မုံလှရွာက အသက် ၈ နှစ်အရွယ်မိန်းကလေးငယ်တဦး ကျည်ထိမှန် သေဆုံးခဲ့ပါသေးတယ်။

မတ်လအတွင်း ခင်ဦးမြို့နယ်ထဲမှာ စစ်ကောင်စီတပ်နဲ့ ပျူစောထီးတပ်ဖွဲ့တွေ ပစ်ခတ်တဲ့ လက်နက်ကြီးကျည် ထိမှန်လို့ အသက် ၃၀ အရွယ်အမျိုးသား ၂ ဦးနဲ့ အသက် ၈ နှစ်အရွယ်မိန်းကလေးငယ် ၁ ဦး သေဆုံးခဲ့တဲ့အပြင် အသက် ၁၂ နှစ်ရွယ် ကလေးငယ်တဦးလည်း စစ်တပ်က ပစ်လိုက်တဲ့ လက်နက်ကြီးကျည်အဖူးကို ကိုင်တွယ်မိရာကနေ ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်ပြီး သေဆုံးခဲ့ရတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

စာတည်း – လင်း

ကန့်ဘလူ၊ မတ် ၄၊ ၂၀၂၃။

စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ ချပ်သင်းတိုက်နယ်၊ ကိုးတောင်ဘို့တိုက်နယ်၊ ပင့်သာတိုက်နယ်တွေထဲကို စစ်ကောင်စီတပ်က အင်အား ၅၀၀ လောက်နဲ့စစ်ကြောင်းထိုးနေလို့ ဒေသခံ ၁ သောင်းကျော်ထွက်ပြေးနေရပြီး၊ နေအိမ်တွေပါ မီးရှို့ခံထားရတယ်လို့ သိရပါတယ်။

မတ်လ ၃ ရက် မနေ့ညနေပိုင်းနဲ့ ဒီကနေ့မနက်ပိုင်းမှာ ကန့်ဘလူနယ်အတွင်းစစ်ကြောင်းထိုးနေတဲ့ မချမ်းဘောအခြေစိုက် ခလရ – ၁၃၇ တပ်အပါအဝင် ကိုးတောင်ဘို့အခြေစိုက် အမှတ် ၆၀၀၆ တင့်ကားတပ်၊ ကန့်ဘလူမြို့ပေါ်တပ်တွေစုပေါင်းကာ စစ်ကြောင်း ၅ ကြောင်းနဲ့ ဝင်ရောက်စစ်ကြောင်းထိုးလာတာလို့ ဆိုပါတယ်။

ကန့်ဘလူမြို့နယ်က အင်းမ၊ ပုဏ္ဏားကြီး၊ ပင့်သာ၊ အောက်တဲ၊ ချပ်သင်း၊ ပုဏ္ဏားငယ်၊ ဇီးကုန်း၊ ပင့်သာကြီး၊ ဆားကျင်း၊ ပေါက်တော၊ နှောကုန်း စတဲ့ကျေးရွာတွေအပါအဝင် ရွာ ၁၀ ကျော်ကို စစ်ကြောင်းထိုးမီးရှို့ နေတာကြောင့် ဒေသခံ ၁ သောင်းကျော် နေရပ်စွန့်ခွာထွက်ပြေးနေရတယ်လို့ ဒေါင်းရာဇာချပ်သင်းအဖွဲ့တာဝန်ရှိသူ အမျိုးသမီးရဲဘော်တဦးက မြေလတ်အသံကို ပြောပါတယ်။

“မနေ့ညနေကတည်းကစပြီး စစ်ကြောင်း ၅ ကြောင်းခွဲပြီး ရွာတွေကိုစစ်ကြောင်းထိုးနေတာ။ ရွာ ၁၀ ရွာကျော်က ဒေသခံ ၁ သောင်းလောက်ပြေးနေရတာပါ။ တချို့ရွာတွေကနေအိမ်တွေလည်း မီးရှို့ခံထားရတယ်” လို့ သူကပြောပါတယ်။

အဲ့ဒီတပ်တွေဟာ ချပ်သင်းကျေးရွာက နေအိမ် ၁၀ လုံးခန့်၊ အောက်တဲကျေးရွာက နေအိမ် ၄၀ လုံး၊ ပင့်သာကျေးရွာကနေအိမ် ၁၀ လုံးကျော်နဲ့ ပုဏ္ဏားကြီးနဲ့ ကံကြီးရွာကစစ်ရှောင်တဲ ၁၆ လုံး စုစုပေါင်းနေအိမ်နဲ့စစ်ရှောင်တဲ ၇၀ ကျော်ကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

“စစ်ကြောင်းတွေက ခွဲပြီးလာကြတယ်။ ချပ်သင်းမှာရှိနေတဲ့ စကစ အဖွဲ့ကလည်း ချပ်သင်းကနေအိမ်တွေကို ပစ္စည်းယူ၊ မီးရှို့သွားပြီး ဟိုတလောကစခန်းသိမ်းခံလိုက်ရတဲ့ ချပ်ကြီးပျူရွာမှာ သွားစုနေတယ်။ အခြားဘက်ကလာတဲ့ စစ်ကြောင်းတွေကလဲရွာတွေမှာဝင် မီးရှို့နေတာတွေရှိတယ်။ ဒီမနက်ထိတော့ တိုက်ပွဲတော့မဖြစ်သေးဘူး”လို့ သူကဆက်ပြောပါတယ်။

ဒါ့အပြင် ချပ်သင်း၊ ပုဏ္ဏာကြီး၊ ကံကြီးရွာတွေက ဒေသခံတွေပိုင်တဲ့ နွားအကောင်ရေ ၃၀ ခန့်နဲ့ တန်ဖိုးရှိပစ္စည်းတွေ၊ ကောက်ပဲသီးနှံတွေကိုလည်း စစ်ကောင်စီတပ်သားတွေက ယူဆောင်သွားတယ်လို့ ဒေသခံတွေကပြောပါတယ်။

မတ်လ ၂ ရက်မနက်အစောပိုင်းက ပျူစောထီးအများစုနေတဲ့ ချပ်ကြီးရွာကို ဒေသကာကွယ်ရေး အဖွဲ့တွေက ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်တာမှာ စစ်ကောင်စီတပ်သားတွေနဲ့ ပျူ ၄၀ ကျော်ထိခိုက်သေဆုံးမှု ရှိခဲ့ပြီးနောက် မနေ့ ညနေပိုင်းကစလို့ စစ်ကောင်စီတပ်က အင်အားအများအပြားနဲ့ ကျေးရွာတွေကို စစ်ကြောင်းထိုးတာတွေ လုပ်ဆောင်နေတာလို့သိရပါတယ်။

စစ်ကိုင်း၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၈၊ ၂၀၂၃။

စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ခင်ဦးမြို့နယ်၊ မြင်းဒေါင်းရွာကို ဒီနေ့ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက် မနက်အစောပိုင်းမှာ စစ်ကောင်စီတပ်သားတွေ ရုတ်တရတ် စစ်ကြောင်းထိုး ဝင်ရောက်လာတာကြောင့် မြင်းဒေါင်းရွာအပါအဝင် အနီးနား ရွာသုံးရွာက ဒေသခံ ၆၀၀၀ ကျော် နေရပ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးနေရတယ်လို့ ခင်ဦး PDF တာဝန်ရှိသူတဦးက ပြောပါတယ်။

“ဝင်လာတဲ့ စစ်ကြောင်းမှာ အင်အား ၁၆၀ လောက်ပါပြီး လက်ရှိမြင်းဒေါင်းရွာအပါအဝင် အနီးအနားက သရက်ပင်စု၊ မကြီးအုပ်နဲ့ ယာတော်ရွာက ဒေသခံတွေပါ ထွက်ပြေးနေရတာပါ။ မနက် ၄ နာရီလောက်မှာ စတင် ဝင်လာကြတာပါ။ စစ်ကြောင်းဝင်လာတော့ ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်ခံရမှာ စိုးရိမ်တာကြောင့် အနီးနားရွာတွေပါ ဘေးလွတ်ရာကို ထွက်ပြေးနေကြတယ်” လို့ သူကဆက်ပြောပါတယ်။

မြင်းဒေါင်းရွာမှာ လူဦးရေ ၂၆၀၀ ကျော်ရှိပြီး၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်ကလည်း စစ်ကြောင်း၀င်လို့ တရွာလုံးနီးပါး ဘေးလွတ်ရာ ထွက်ပြေးခဲ့ရပြီး အခုဒုတိယအကြိမ် ထပ်မံ ဝင်ရောက်လာတာလို့ သိရပါတယ်။ ဒီနေ့ဝင်ရောက်လာတဲ့ စစ်ကြောင်းဟာ ခြေမြန်တပ်ရင်း ခမရ – ၃၆၄နဲ့ ခြေလျင်တပ်ရင်း ခလရ- ၇၀၁ လက်အောက်ခံတပ်တွေလို့ ဆိုပါတယ်။

ခင်ဦးမြို့နယ်မှာ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးချိန်ကနေ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ပထမပတ်အထိ ရွာပေါင်း ၆၃ ရွာက နေအိမ် ၃၇၀၀ ကျော် မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရပြီး မီးဘေးသင့် အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ပြည်သူ ၁၈၀၀၀ ခန့်အထိ ရှိခဲ့ပြီလို့ သိရပါတယ်။

ကုလသမဂ္ဂ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ ညှိနှိုင်းရေးမှူးရုံး (UN OCHA) ရဲ့ ဖေဖော်ဝါရီ ၂ ရက်နေ့ အစီရင်ခံစာအရ စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် စစ်ကိုင်းတိုင်းအတွင်း စစ်ဘေးဒုက္ခသည် ခြောက်သိန်းခွဲနီးပါး ရှိနေပြီလို့ ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။