မီးရှို့

မြေလတ်အသံ၊ ဇန်နဝါရီ ၉၊ ၂၀၂၅။

မကွေးတိုင်း၊ ပခုက္ကူမြို့နယ်၊ ကံရပ်ကြီးရွာကို စစ်ကော်မရှင်တပ်က ဇန်နဝါရီ ၈ ရက်မှာမီးရှို့ခဲ့တာကြောင့် ရွာလုံးကျွတ်မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့တယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

အိမ်ခြေ ၂၀၀ ကျော်ရှိတဲ့ ကံရပ်ကြီးရွာကို အင်အား ၂၀၀ ကျော်ပါ စစ်ကော်မရှင်တပ်သားတွေက မနက် ၁၀ နာရီကနေ နေ့လယ် ၃ နာရီကျော်အထိမီးရှို့ခဲ့တာကြောင့် လူနေအိမ် ၁၅ လုံးခန့်သာ မီးမလောင်ဘဲ ကျန်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

“အိမ်ခြေ ၂၀၀ ကျော်မှာ ၁၅ အိမ်လောက်ပဲကျန်တယ်။ စကမတွေက မနက် ၁၀ နာရီကျော်လောက် ကတည်းက မီးရှို့ပြီး ညနေ ၃ နာရီလောက်မှာ ပခုက္ကူနယ်ထဲက ညောင်ဂျစ်ပင်ပျူရွာကို ပြန်သွားတာ။ ရွာထဲ၀င်လည်း နေစရာမရှိ ပြာပုံဖြစ်နေတော့ အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ နေစရာမရှိဖြစ်နေတာပေါ့ဗျာ။”လို့ ဒေသခံ အမျိုးသားတဦးက ပြောပါတယ်။

အဲ့ဒီစစ်ကြောင်းဟာ ရွာအတွင်းကိုသေနတ်တွေပစ်ဖောက်ပြီး ဝင်ရောက်လာချိန် လမ်းသွားနေတဲ့ အသက် ၈၀ အရွယ် အဘွားအို ၁ ဦးလည်း ရုတ်တရက်လဲကျ သေဆုံးသွားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

“သေဆုံးတဲ့အဘွားက စစ်ကြောင်းစ၀င်လာကတည်းက လန့်ပြီသေဆုံးတာပါ။ ရွာသားတွေကတော့ နေစရာလည်း မရှိတော့ဘူး။ စားစရာလည်း မရှိတော့ဘူး။ အကုန်ပါသွားတာပေါ့ဗျာ။ ဘာတခုမှ မကျန်တာ”လို့ အထက်ပါအမျိုးသားက ပြောပါတယ်။

လက်ရှိမှာ ကံရပ်ကြီးကျေးရွာမှ ဒေသခံပြည်သူတွေဟာ နေစရာအိမ်တွေမရှိတော့တာကြောင့် အနီးဝန်းကျင်မှာရှိတဲ့ ကျေးရွာတွေရဲ့ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း၊ စာသင်ကျောင်းတွေမှာ ခိုလှုံနေကြရတယ်လို့လည်း သူကဆိုပါတယ်။

အဲ့ဒီစစ်ကြောင်းဟာ ပခုက္ကူမြို့အခြေစိုက် တပ်မ ၁၀၁ ကဖြစ်ပြီး ကံရပ်ကြီးရွာကို မီးရှို့ပြီးနောက် ပခုက္ကူမြို့နယ်၊ ညောင်ဂျစ်ပင်ကျေးရွာကိုဝင်ရောက်ကာ အဲဒီကနေတဆင့် ညနေ ၆ နာရီလောက်မှာ ကမ္မရဲစခန်းကိုဝင်ရောက်သွားတယ်လို့ သိရပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ ဇန်နဝါရီ ၆ ရက် မနက် ၉ နာရီဝန်းကျင်ကလည်း မြိုင်မြိုနယ်၊ ဝယ်တောက်ရွာ ဂျိုင်ရိုကော်ပတာနဲ့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခံရပြီး ဆေးပေးခန်းနဲ့ နေအိမ်အဆောက်အဦတချို့ ပျက်စီးခဲ့တယ်လို့ မြိုင်မြို့ခံတွေဆီက သိရပါတယ်။

စာတည်း – လင်း

စဉ့်ကူး၊ ဇန်နဝါရီ ၅၊ ၂၀၂၆။

မန္တလေးတိုင်း၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်အနောက်ခြမ်း မြစ်ကမ်းအနီးကကျေးရွာတွေကို စစ်ကော်မရှင်တပ်က စစ်ကြောင်းထိုးပြီး ရွာတွေကိုမီးရှို့နေတယ်လို့ ဒေသခံတွေဆီက သိရပါတယ်။

‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌အင်အား ၁၀၀ ကျော်ပါ စစ်ကော်မရှင်စစ်ကြောင်းဟာ ဧရာဝတီမြစ်ဘေးက ကျွန်းကြီး၊ သဲအင်း၊ ကျွန်းတော်၊ ကြက်တူရွေး၊ ဟင်္သာမရွာတွေကို ဇန်နဝါရီ ၂ ရက်က စတင်ဝင်ရောက်လာပြီးနောက် အဲ့ဒီထဲကကျွန်းကြီးရွာကိုတော့ ဇန်နဝါရီ ၃ ရက်မှာ မီးရှို့ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

“မတ္တရာမြို့နယ်ဘက်ကနေ ကားလမ်းအတိုင်း ဆင်းလာတာ။ ၃ ရက်နေ့ မနက်ပိုင်းမှာ ကျွန်းကြီးရွာကို လက်နက်ကြီး၊ လက်နက်ငယ်တွေ ပစ်ဝင်တယ်။”လို့ ဒေသခံတဦးက ပြောပါတယ်။

ဒါ့အပြင်ဇန်နဝါရီ ၅ ရက် ဒီနေ့မှာလည်း ဟင်္သာမကျေးရွာကို မီးရှို့နေတယ်လို့သိရကာ စစ်ကြောင်းကြောင့် အထက်ပါကျေးရွာတွေက ဒေသခံတွေတိမ်းရှောင်နေရတဲ့အတွက် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုအခြေအနေကို မသိရသေးဘူးလို့ သူကဆက်ပြောပါတယ်။

ဟင်္သာမကျေးရွာအုပ်စုမှာ ကြက်တူရွေး၊ ဟင်္သာမ၊ မြစ်ကမ်းကြီး၊ စဉ့်အိုးကျွန်းစတဲ့ ရွာ ၅ ရွာစုပေါင်း နေထိုင်ပြီး ၂၀၂၃ အတွင်းမှာ စစ်ကော်မရှင်တပ်က ၃ ကြိမ်တိုင် ရွာလုံးကျွတ်မီးရှို့ခဲ့တဲ့အတွက် နေအိမ်အနည်းငယ်သာကျန်ခဲ့ပြီး အဲ့ဒီနေအိမ်တွေကို ဒီနေ့ မီးဆက်ရှို့နေတာလို့ ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရဲ့ ၉၅ ရာခိုင်နှုန်းလောက်ကို စစ်ကော်မရှင်တပ်ကသိမ်းယူထားပြီလို့ ဒေသခံ တော်လှန်‌ရေးတပ်‌တွေဆီက သိရပြီး လက်ရှိမှာတော့ စစ်ကော်မရှင်ဘက်က မသိမ်းယူနိုင်သေးတဲ့ ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းအနီးက ရွာတွေကို စစ်ကြောင်းထိုးနေတဲ့အပြင် သဲအင်း၊ ဟင်္သာမရွာ၊ ကြက်တူရွေးရွာတို့ကိုလည်း စစ်ကြောင်းဝင်လာနိုင်တာကြောင့် ပြည်သူအားလုံး ရှောင်တိမ်းနေကြတယ်လို့ သိရပါတယ်။

လက်ရှိမှာ စစ်ကြောင်းရှိနေတဲ့ ကျွန်းကြီးရွာနဲ့ သဲအင်း၊ ဟင်္သာမရွာ၊ ကြက်တူရွေးတို့ဟာ ၁ မိုင်ဝန်းကျင်ပဲကွာဝေးကာ အဲ့ဒီရွာတွေရဲ့ တဖက်ကမ်းက ဝက်လက်မြို့နယ်အရှေ့ခြမ်းကိုလည်း စစ်ကြောင်းထိုးနေတဲ့အတွက် ဒေသခံတွေအခက်တွေ့နေရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

စဉ့်ကူးမြို့အပါအဝင် မိုးကုတ်- မန္တလေးလမ်းပိုင်းက စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရဲ့ အရေးပါတဲ့နေရာ တွေကို ဒီဇင်ဘာလက စစ်ကော်မရှင်တပ်တွေက ပြန်သိမ်းယူလိုက်ပြီး ယခု မန္တလေး- စဉ့်ကူးလမ်းကို ပြန်ဖွင့်လိုက်ပြီလို့ သိရပါတယ်။

သတင်း – မြတ်

ဝက်လက်၊ ဇန်နဝါရီ ၅၊ ၂၀၂၆။

စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ဝက်လက်မြို့နယ်အရှေ့ခြမ်းက ကျေးရွာတွေကို စစ်ကော်မရှင်တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေက စစ်ကြောင်းထိုးဝင်ရောက်နေပြီး ဒေသခံအမျိုးသမီး ၅ ဦးကိုလည်း အဓမ္မပြုကျင့်ခဲ့တယ်လို့ ဒေသခံတွေဆီက သိရပါတယ်။

အဓမ္မပြုခံခဲ့ရသူတွေဟာ အသက် ၂၀ကျော်ကနေ ၃၀ ကျော်အရွယ်အမျိုးသမီး ၄ ဦးနဲ့ အသက် ၄၀ အရွယ် အမျိုးသမီး ၁ ဦးတို့ဖြစ်ပြီး စစ်ကော်မရှင်တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေက ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်မှာဖမ်းဆီးပြီးနောက် သူတို့ တပ်စွဲထားတဲ့ ရွာသစ်ရွာကိုခေါ်ဆောင်ကာ အဓမ္မပြုခဲ့တာလို့ ဆိုပါတယ်။

“အဲဒီနေ့မှာပဲ သန္ဓေတားဆေးထိုးပြီး ပြန်လွှတ်ပေးလိုက်တာလို့ သိရတယ်။ အဲဒီအထဲက အမျိုးသမီး ၁ ယောက်က စိတ်မကျန်းမာ‌ရေးမကောင်းဘူး။”လို့ ဒေသခံတဦးက ပြောပါတယ်။

အဆိုပါ အမျိုးသမီး ၅ ဦးမှာ ဝက်လက်မြို့နယ် မင်းရွာ‌တောင်ရွာက ၁ ဦးနဲ့ အင်ဒေါင်းရွာက ၄ ဦးဖြစ်ပြီး ဇန်နဝါရီ ၃ ရက်ညနေပိုင်းမှ ရွာသစ်ရွာစခန်းကနေ ပြန်လွတ်လာခဲ့ကြတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

တပ် ၃၃ လက်အောက်ခံ စစ်ကော်မရှင်တပ်ဖွဲ့ဝင်နဲ့ပျူစောထီး အင်အား ၁၅၀ ပါ အဲ့ဒီစစ်ကြောင်းဟာ ဒီဇင်ဘာလနောက်ဆုံးပတ်ကစလို့ မင်းကွန်းဒေသကနေ ဝက်လက်မြို့နယ်ထဲကို ဝင်ရောက်လာပြီးနောက် ရှိမ်းမကားရဲစခန်းက တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေနဲ့ပူးပေါင်းကာ စစ်ကြောင်းထိုးနေတာလို့ ဆိုပါတယ်။

အဲ့ဒီစစ်ကြောင်းဟာ ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်ကနေ ၃ ရက်အထိ ရွာသစ်ရွာမှာတပ်စွဲခဲ့ပြီး နေအိမ် ၄ လုံးကို မီးရှို့ခဲ့ကာ ဇန်နဝါရီ ၄ ရက်မှာတော့ ကမ်းဖြူရွာနဲ့ မှော်ဦးရွာတို့ကိုဝင်ရောက်ပြီးနောက် ဒီနေ့အထိ အဲ့ဒီရွာတွေထဲမှာရှိသေးတယ်လို့ သိရပါတယ်။

ဒီစစ်ကြောင်းကြောင့် ရွာသစ်၊ အင်ဒေါင်း၊ ရွာသာ၊ ကမ်းဖြူ၊ ငါးပတ်ချောင်း၊ မှော်ဦး၊ ရေလည်မော်ရွာက ဒေသခံသောင်းနဲ့ချီ ထွက်ပြေးနေရတယ်လို့ သိရပါတယ်။

၂၀၂၃ သြဂုတ်၂၆ ရက်ကလည်း ဝက်လက်မြို့နယ် အနောက်ခြမ်း၊ ကျီးကန်ရွာက ကိုယ်ဝန် ၃ လရှိ မရွှေမန်းသူ ဆိုသူကို မိဘတွေရှေ့တင် တပ်မ ၃၃ တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေပါတဲ့ စစ်ကော်မရှင်တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေက အုပ်စုဖွဲ့အဓမ္မပြုကျင့်ပြီး သတ်ဖြတ်ခဲ့ပါသေးတယ်။

သတင်း – မြတ်

ကျော်ကြီး၊ ဒိန်းဂျား

ပခုက္ကူ၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၄၊ ၂၀၂၅။

မကွေးတိုင်း၊ ပခုက္ကူမြို့နယ်၊ ကမ္မမြို့ အမှတ် ၁ ရပ်ကွက်ထဲကို စစ်ကော်မရှင်တပ်တွေပစ်တဲ့ လက်နက်ကြီး ထိမှန်တာကြောင့် ဒေသခံ ၁ ဦးသေဆုံးတဲ့အပြင် နေအိမ်တွေလည်းမီးရှို့ခံခဲ့ရတယ်လို့ ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင်တွေနဲ့ ဒေသခံတွေဆီက သိရပါတယ်။

ဒီဇင်ဘာ ၁၃ ရက် မနက် ၉ နာရီခန့်မှာ ပခုက္ကူ တပ်မ ၁၀၁ က ထွက်လာတဲ့ အင်အား ၁၀၀ ကျော်ပါ စစ်ကော်မရှင်စစ်ကြောင်းဟာ မြိုင်ဘက်ကနေ ကမ္မမြို့ရဲစခန်းကို ရောက်လာပြီးနောက် လက်နက်ကြီးတွေပစ်ခတ်ခဲ့တာကြောင့် အသက် ၅၄ နှစ်အရွယ် ဦးပုဆိန်ဆိုသူ နေရာမှာသေဆုံးပြီး ဇနီးဖြစ်သူ ပြင်းထန်ဒဏ်ရာရခဲ့ပါတယ်။

” ၆၀ မမ ၁ လုံးတည်းပစ်တာ။ ရွာသစ်ရပ်ကွက်ထဲက ထရံရက်နေကြတဲ့ လင်မယားနေအိမ်ပေါ် ကျတယ်။ အမျိုးသားက ပွဲချင်းပြီးသေဆုံးပြီးတော့ အမျိုးသမီးက ပြင်းထန်ဒဏ်ရာရတယ်။ မနေ့က စျေးတောင် ဘက်နေအိမ်တွေ မီးရှို့တယ်။ ဒီမနက်လည်း မီးထပ်ရှို့တယ်။ “လို့ ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင်တဦးက ပြောပါတယ်။

မနေ့ကစစ်ကြောင်းဝင်လာချိန်မှာ ကမ္မစျေးတောင်ဘက်ကနေအိမ် ၇ လုံးကို မီးရှို့ခဲ့တဲ့အပြင် ဒီမနက်ပိုင်းမှာ အဲ့ဒီစျေးတောင်ဘက်က နေအိမ် ၅ လုံးကိုမီးရှို့ကာ ၄ မိုင်အကွာရှိ မြစ်ခြေမြို့နယ်၊ ဆားကျင်းကုန်းကျေးရွာကို စစ်ကြောင်းထိုးမီးရှို့ပြီးနောက် ရဲစခန်းထဲကို ပြန်ဆုတ်လာကြတယ်လို့ သိရပါတယ်။

“အခုမနက် ၁၀ နာရီဝန်းကျင်ကလည်း ကမ္မမြို့ဈေးရဲ့တောင်ဘက်က နေအိမ်တွေကို မီးတွေရှို့နေတယ်၊ ပြည်သူနေအိမ်တွေကို မီးရှို့သွားတာ၊ တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေနဲ့ ပတ်သက်တယ်ဆိုပြီး မီးရှို့သွားတာ၊ ကမ္မမြို့ပေါ်အခြေအနေက ကပ်ကြည့်လို့မရသေးဘူး၊ စစ်ကြောင်းက ရုတ်တရက်ဝင်ချလာတာ၊ မီးရှို့ပြီး ကမ္မမြို့ ရဲစခန်းထဲကို ပြန်ဝင်သွားတယ်။“ လို့ ကမ္မမြို့ခံတဦးက ပြောပါတယ်။

စစ်ကော်မရှင်စစ်ကြောင်းက လက်နက်ကြီးပစ်၊ မီးရှို့နေလို့ ကမ္မမြို့ပေါ်ရပ်ကွက်နေသူတွေနဲ့ ဆားကျင်းကုန်း၊ ချောင်းဦး၊ ရေမျက်၊ ရွာသာအေး၊ ပြည့်အိုင်၊ ရေလာကြီးကျေးရွာတွေက ပြည်သူ ၁၀,၀၀၀ ကျော် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေကြရပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ မေ ၂ ရက်ကလည်း ပခုက္ကူမြို့နယ်၊ မီးသွေးကန်ကျေးရွာမှာ စစ်ကော်မရှင်တပ်ဘက်က ပစ်ခတ်တဲ့ လက်နက်ကြီးကျရောက်ပေါက်ကွဲလို့ ကလေးငယ် ၁ ဦးသေဆုံးပြီး ၃ ဦးဒဏ်ရာရခဲ့သေးတယ်လို့ သိရပါတယ်။

စာတည်း – လင်း

မြေလတ်အသံ၊ ဒီဇင်ဘာ ၇၊ ၂၀၂၅။

စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ချောင်းဦးမြို့နယ်၊ ကျီကုန်းကျေးရွာကို စစ်ကော်မရှင်တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေက ၂ ရက်ဆက်တိုက် မီးရှို့ခံရကာ စစ်ကြောင်းကြောင့်ထွက်ပြေးနေရတဲ့ဒေသခံတွေလည်း ရိက္ခာတွေလိုအပ်နေတယ်လို့ ဒေသခံတွေကပြောပါတယ်။

ကျီကုန်းရွာကို အင်အား ၂၀၀ ခန့်ရှိတဲ့ စစ်ကော်မရှင်တပ်သားတွေက ဒီဇင်ဘာ ၂ ရက် နဲ့ ၅ ရက်မှာ မီးရှို့ခဲ့တာကြောင့် လူနေအိမ် ၁၅ လုံးပျက်စီးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

“၂ ရက်နေ့က ၁ ကြိမ်။ ၅ ရက်နေ့ ညနေပိုင်းက ၁ ကြိမ်မီးရှို့တယ်ဗျာ။ ရွာက အိမ်ခြေ ၃၊ ၄ ထောင်လောက်ရှိမယ်ဗျာ။ ယခုချိန်ထိ**စစ်ကြောင်းက ရှိသေးလို့ ရှင်းလင်းရေးမဝင်နိုင်သေးတော့ မသိရသေးဘူးဗျာ။”လို့ ချောင်းဦးဒေသခံအမျိုးသားတဦးက ပြောပါတယ်။

ဒီဇင်ဘာ ၁ ရက်မနက်ပိုင်းမှာ ချောင်းဦး မြို့ပေါ်ကနေထွက်ခွာလာတဲ့ အထက်ပါစစ်ကြောင်းက ကျီကုန်းကျေးရွာအတွင်း ဝင်ရောက်တပ်စွဲကာ တိုက်ပွဲဖြစ်တာမရှိဘဲ အခုလိုမီးရှို့ခဲ့တာလို့ သူက ဆိုပါတယ်။

ကျီကုန်းရွာအပါအဝင် အနီးရှိ ခင်မွန်ရွာ၊ အမြင့်ရွာက ဒေသခံ ၅,၀၀၀ ခန့်ဟာ နိုဝင်ဘာ ၃၀ ရက်ကစတင်ပြီး နေရပ်စွန့်ခွာတိမ်းရှောင်နေကြရတာ ဒီဇင်ဘာ ၇ ရက် ဒီကနေ့အထိ နေရပ်ကိုမပြန်နိုင်ကြသေးတာကြောင့် ရိက္ခာတွေလည်းလိုအပ်နေတယ်လို့ အထက်ပါအမျိုးသားက ပြောပါတယ်။

” ၃၀ ရက်နေ့ကစပြီး စစ်ရှောင်ရတာ။ ဒီနေ့ရောဆို ၈ ရက်ရှိပြီဗျာ။ အဝတ်အထည်၊ စားဖို့ဆန်တွေ လိုအပ်နေတယ်။ ပြည်သူတွေ တတ်နိုင်သလောက်လေး ကူညီပေးကြပါဦး”လို့ သူကဆိုပါတယ်။

အဆိုပါစစ်ကော်မရှင်တပ်သားတွေဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ နိုဝင်ဘာ ၃၀ ရက်ညနေ ၄ နာရီကျော်မှာလည်း ချောင်းဦးမြို့ပေါ်ကတဆင့် ကျီကုန်းကျေးရွာကိုဝင်ရောက်ကာ အသက် ၄၃ နှစ်အရွယ် ကိုမင်းနိုင်ကို ပစ်သတ်ခဲ့တယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

ဒါ့အပြင် ကိုမင်းနိုင်ကိုပစ်သတ်ပြီး ကျေးရွာကနေထွက်ခွာပြီး ဒီဇင်ဘာ ၁ ရက်မနက်ပိုင်းမှာ ပြန်လည် စစ်ကြောင်းထိုးလာပြီးနောက် ကျီကုန်းကျေးရွာကိုဝင်ရောက်မီးရှို့ကာ ဒီဇင်ဘာ ၇ ရက်ဒီကနေ့အထိ တပ်စွဲထားတယ်လို့ သိရပါတယ်။

စာတည်း – လင်း